كليات
اين عمليات شامل تهيه سنگ، آجر، بلوك سيماني، ماسه، سيمان، آهك، انواع ملات و اجراي كارهاي بنايي است.
1- سنگ
سنگ مصرفي از هر گونه كه باشد بايد تميز، محكم، بادوام، متجانس و بدون رگه بوده و عاري از مواد آلي باشد. سنگ بايد از معدن سنگ و از بهترين برشها به دست آمده باشد. سنگ مورد مصرف بايستي دور از حد فاصل دورگه معدن استخراج شده و از حيث تركيب، طبيعي و يكنواخت و بدون شكاف و رگههاي خارجي و يا خاكي باشد. سنگهاي سست، متخلخل، مطبق و غير مقاوم در برابر يخ زدن نبايستي به مصرف برسند.سنگهاي مورد مصرف بايد به ابعاد و اشكالي تهيه گردد كه پس از مصرف در ساختمان يك استخوانبندي منسجمي را تشكيل دهد كه در مقابل بارهاي وارده مقاومت كافي داشته باشد. بنابراين دقت در انتخاب سنگ مصرفي ممكن است سبب كاهش فضاي خالي بين قطعات سنگ و در نتيجه موجب صرفهجويي در ملات گردد.
ادامه مطلب 2- آجر
آجر مورد مصرف در بنا از نوع توپر و يا مجوف ميباشد. آجر مصرفي بايد محكم، با دوام و داراي شكل هندسي منظم بوده و در مقابل يخبندان مقاوم بوده و ترد و تركدار نباشد. آجر بايد داراي تركيب يكنواخت و عاري از دانههاي آهكي و گچي باشد. در صورت ضربه دو آجر به يكديگر، صداي حاصله بايد طنين زنگ داشته باشد. مصرف آجرهايي كه بر اثر نفوذ آب تركيده و يا آلوئك زده و يا خرد و از تركيب خارج شده باشند، مجاز نخواهد بود. مصرف آجرهاي قرمز و سياه رنگ كه كاملاً پخته نباشد مجاز نيست.
آجرهايي كه در بنا به كار برده ميشوند بايد از بين منظمترين آجرها و با كمترين خلل و فرج انتخاب گردند. در صورتي كه آجر مجوف به كار برده شود، مساحت مقطع خالص، كه بار تحمل مينمايد بايد حداقل برابر 75 درصد مساحت مقطع كل بوده و محيط هيچ سوراخي نبايد كمتر از 19 ميليمتر از زير آجر فاصله داشته باشد. از به كار بردن آجرهايي كه بين دو سوراخ آن فاصله جداري موجود نباشد بايد خودداري نمود.
3- بلوك سيماني
بلوكهاي سيماني بايد به شكل مكعب مستطيل و كاملاً سالم و بدون عيب بوده و سطح آن طوري باشد كه در صورت اندودكاري چسبندگي كافي با اندود ايجاد نمايد.
بلوكهاي سيماني نما بايد علاوه بر شرايط فوق، داراي سطح نماي صاف و يا نقش و فرم مورد نظر باشد.
ابعاد بلوك سيماني بايد مطابق يكي از اندازههاي 19*30*39 و يا 19*20*39 و يا 19*10*39 كه به ترتيب به بلوكهاي 30، 20 و 10 سانتيمتري معروفاند باشد ضخامت جدارههاي داخلي و خارجي در بلوكهاي 30 و 20 سانتيمتري نبايد كمتر از 4 سانتيمتر و در بلوكها ي 10 سانتيمتري كمتر از 3 سانتيمتر باشد. رواداري اندازههاي فوق حداكثر براي ارتفاع و عرض، برابر 5/1±ميليمتر و براي طول، برابر 3± ميليمتر ميباشد.
براي ساخت بلوكهاي سيماني بايد از ملات ماسه سيمان 1:4، پنجاه كيلوگرم سيمان و 17/0 متر مكعب ماسه صفر تا 10 ميليمتر، استفاده نمود. مقدار آب مصرفي براي ساخت بلوكهاي سيماني باتوجه به ميزان رطوبت ماسه و روش ساخت بلوكها (به طريق ماشيني و يا دستي) تعيين ميشود. در صورتي كه ساخت بلوك با دست انجام گيرد مخلوط بايد در قشرهاي 5 تا 5/7 سانتيمتر به دفعات در قالب ريخته شده و هر قشر جداگانه كوبيده و سفت شود تا تمام قالب پر گردد. ملات ريخته شده بايد به وسيله ماسه صاف و همسطح لبه قالب شود. در صورتي كه ساختن بلوك با وسايل مكانيكي صورت گيرد قالب بايد تا ارتفاع معين بالاتر از سطح آن كاملاً پر شده و به وسيله ويبراتور لرزانده شده و سپس با وسايل مكانيكي كوبيده و صاف گردد.
بلوكها را به فاصله بعد از قالب زدن بايد از قالب جدا نموده و روي صفحات چوبي در انبار سرپوشيده دور از آفتاب و باد شديد قرار داد و در موقع جابهجا كردن آنها دقت و مراقبت كافي به عمل آورد تا لبههاي آن شكسته نگردد. در هر حال مدت نگهداري در انبار نبايد از 12 ساعت كمتر باشد. بلوكهاي تهيه شده را پس از سخت شدن بايد از روي صفحات چوبي برداشته و مدت 21 روز در داخل حوضچههاي آب قرار دهند به طوري كه تمام بلوكها در آب غوطهور باشند. براي آب دادن بلوكها به جاي استفاده از حوضچههاي آب ميتوان بلوكها را در محوطه فرش شدهاي كه به وسيله زهكشيهاي كم عمق به سكوهاي 4 تا 5 متر مربع تقسيم شده باشد قرار داد و توسط لولههايي كه اطراف آن سوراخ شده است آب را با فشار كم دائماً روي بلوكها پاشيد و براي مدت 21 روز آن را كاملاً مرطوب نگه داشت. پس از آنكه بلوكها مدت 21 روز در آب ماند، بايد مدت 28 روز به تدريج آب خود را پس داده و بعد مصرف شوند.
مقاومت فشاري بلوكهاي سيماني غير باربر، كه مطابق استاندارد شماره 70 ايران اندازهگيري ميشود، هنگام به كار بردن (با احتساب سطح سوراخها) نبايد از 40 كيلوگرم بر سانتيمتر مربع كمتر باشد و براي بلوكهاي باربر نبايد اين مقدار از 60 كيلوگرم بر سانتيمتر مربع كمتر باشد.
4- ماسه
ماسه مورد استفاده در ملات از ماسه شسته طبيعي و يا ماسه شكسته به دست ميآيد. ماسه مصرفي بايد تميز و عاري از هرگونه مواد آلي و رس باشد. جنس ماسه بايستي از سنگهاي خوب نظير گرانيت و سيليس و نظاير آن باشد. مصرف ماسه شيستي يا آهكي سست، جز در موارد استثنايي ممنوع است.
5- سيمان
سيمان قبل از مصرف بايد طبق روش آشتو نمونهگيري شده و سپس تحت آزمايشهاي فيزيكي و شيميايي قرارگيرد. نتايج حاصله از آزمايشها، بايد با مشخصات فني سيمان مصرفي به شرح فصل چهارم مطابقت نمايد. در صورت مصرف سيمان بنايي، اين سيمان بايد با مشخصات ASTM C91 منطبق باشد.
براي جلوگيري از صدمات ناشي از عوامل جوي، سيمان تا قبل از مصرف بايد در انبارهاي سرپوشيده و كاملاً عاري از رطوبت نگهداري شود. سيمانهاي خراب و فاسد را نبايد به هيچ عنوان در تهيه ملات مصرف كرد.
6- آهك
آهك به وسيله پختن سنگ آهك (CO3Ca) در حرارتي معادل هزار درجه سانتيگراد به دست ميآيد. اين محصول سفيد رنگ است و خاصيت قليائي دارد. ميل تركيبي آن با آب زياد است كه در موقع شكفته شدن مقدار زيادي حرارت ايجاد ميكند. آهكي كه با آب تركيب شده باشد، به صورت CaO(OH)2 به نام آهك شكفته يا هيدراته موسوم است. براي تهيه گرد آهك شكفته، آهك زنده را بايد به مقدار كافي آبپاشي نمود و رطوبت حاصل از اين آبپاشي بايد براي تمام مدتي كه آهك زنده عمل شكفته شدن را انجام ميدهد حفظ گردد. آهك آبديده، قبل از مصرف، بايد ده روز تمام براي شكفته شدن كامل در انبار بماند. آهك آبديده را بايد طوري نگهداري نمود كه در معرض آفتاب و خشكيدن قرار نگيرد، در غير اين صورت با جذب انيدريد كربنيك (CO2) از هوا، تبديل به سنگ آهك ميشود.
براي تهيه خمير آهك، آهك پس از شكفته شدن، در حوضچههاي مخصوص با مقدار آب كافي مخلوط ميشود. پس از آنكه مخلوط آب و آهك در حوضچهها به صورت خمير در آمد، خمير آهك بايد به وسيله روپوش مناسب، از حرارت آفتاب حفظ گردد. خمير آهك حداقل تا 2 هفته در حوضچهها بايستي نگهداري شود. تا زماني كه تركهايي در سطح خمير آهك پيدا نشود و تا هنگامي كه چسبندگي آن به درجه مطلوب نرسيده باشد، خمير آهك را نبايد براي ساختن ملات به مصرف رساند. قبل از ساختن ملات از گرد آهك مورد مصرف بايد طبق روش آشتو T218نمونهگيري به عمل آورده و تركيبات شيميايي و دانهبندي نمونههاي اخذ شده با روش آشتو T210مورد آزمايش قرار گيرد. نتايج حاصله از آزمايش با مشخصات فني به شرح آشتو M216مطابقت داشته باشد.
